<br><table><t><tr style="font-weight: bold; font-style: italic;"><td ="tintop_title" valign="top" align="left"><font size="5">Khởi động máy gia tốc hạt lớn nhất thế giới</font></td></tr><tr><td ="text" valign="top" align="left"><p align="justify"><strong>Ngày 10/9, máy gia tốc hạt lớn nhất thế giới Large Hadron Collider (LHC) đi vào <a href="http://vietnamnet.vn/khoahoc/2008/09/803046/" target="_blank">hoạt động</a>. Các nhà khoa học hy vọng với thiết bị này, họ có thể thu được một số nhân tố lý giải cách thức vũ trụ hình thành ra sao... <br></strong></p>
<p align="justify">Liệu máy gia tốc hạt lớn nhất thế giới Large Hadron Collider (LHC),
được cài đặt để hoạt động vào ngày 10/9 có gây ra ngày tận thế cho thế
giới hay không? </p>
<p align="justify">Hầu hết các nhà khoa học đều trả lời rằng "Không".
Tuy nhiên, họ hi vọng rằng với thiết bị này, họ có thể thu được một số
nhân tố lý giải cách thức vũ trụ hình thành ra sao. <br></p><p align="justify"><font face="Arial"><font size="2"><strong>Các cú sốc proton bên trong <a href="http://vietnamnet.vn/khoahoc/2008/09/803043/" target="_blank">LHC</a>
- máy gia tốc hạt nhân lớn nhất thế giới sẽ giải phóng hơi nóng mạnh
gấp 100.000 lần hơi nóng của tâm mặt trời và sẽ cho phép dò tìm ra hạt
Higgs... </strong></font></font></p>
<p align="justify"> </p>
<table ="image center" width="400" align="center">
<t>
<tr>
<td><font size="2"><img alt="" src="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623317_3.jpg" width="400" align="middle" height="270" border="0"></font></td></tr>
<tr>
<td ="image_desc"><font size="2">Bên trong LHC. <em>(Ảnh: AFP)</em></font></td></tr></t></table>
<p align="justify"><font face="Arial"><font size="2">Máy gia tốc hạt
nhân (Large Hadron Collider - LHC) có nhiệm vụ dò các hạt cơ bản của
vật chất mà ngành vật lý lý thuyết đã tiên đoán nhưng chưa từng quan
sát được. Đặc biệt, nó cũng phải đưa ra ánh sáng những hạt được gọi là
"siêu song song" tạo nên vật chất đen (cùng năng lượng tối chiếm 96% vũ
trụ; trong khi các vật chất nhìn thấy được chỉ chiếm 4%).<br><br>Ngay sau 7h30 GMT, chùm proton đầu tiên đã được phóng vào LHC - một ống
tròn có chu vi 27km chôn ở độ sâu 100 mét dưới lòng đất hai bên biên
giới Pháp - Thụy Sỹ. <br><br>Để
thu được loạt proton đầu tiên, người ta đã phải chuẩn bị trong 1 thời
gian rất dài và đầy tỉ mỉ. Trước hết, làm lạnh lần lượt 8 khoang của
LHC ở nhiệt độ -271<sup>o</sup>C, tức là 1,9<sup>o</sup>C trên độ không
tuyệt đối để 1.600 thanh nam châm có khả năng siêu dẫn. Từ trường của
các thanh nam châm này sẽ dẫn đường cho các hạt xoay theo 1 quỹ đạo
vòng. <br><br>Tháng 8/2008 vừa rồi người ta đã thử nghiệm lần đầu tiên
sự lưu thông hai chiều của các hạt trên chặng đường 3km. Thành công đã
khiến các nhà khoa học quyết định bắn proton vào toàn bộ ống máy (quãng
đường 27km). Chỉ khi các chùm proton thực sự ổn định trên cả hai chiều,
các êkip của Tổ chức nghiên cứu hạt nhân châu Âu (CERN) mới cho các hạt
va chạm vào nhau.<br><br>Lẽ ra LHC đã được vận hành từ mùa thu năm
2007. Đây là sự kiện được cộng đồng các nhà vật lý khắp thế giới mong
chờ từ lâu. Lý do của sự chậm trễ này là một số nam châm có vai trò
định vị các chùm hạt chưa đủ mạnh. <br></font></font></p>
<p align="justify"> </p>
<table ="image rightside" width="200" align="right">
<t>
<tr>
<td><a href="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623319_1.jpg" onclick="return openImageNewsthis,266,400" target="_blank"><font size="2"><img alt="" src="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623319_1.jpg" width="200" align="right" height="133" border="0"></font></a></td></tr>
<tr>
<td ="image_desc"><font size="2">Trung tâm điều khiển<em> LHC (Ảnh: AFP)</em></font></td></tr></t></table>
<p align="justify"><font face="Arial"><font size="2">"Sau khi phóng
chùm tia này vào, chúng tôi đã phải đợi 5 giây mới nhận được các dữ
liệu" - Giám đốc Dự án LHC, Lyn Evans cho biết. Sau đó, một tia sáng
loé trên màn hình điều khiển cho thấy chùm tia này đã thực sự đi vào
đoạn ống đầu tiên. Gần một giờ sau khi khởi động, chùm tia đã quét một
vòng hoàn chỉnh đầu tiên trong ống. Mục tiêu chính mà các nhà khoa học
đề ra cho ngày thử nghiệm đầu tiên này như vậy là đã hoàn thành.<br><br>Quá
trình khởi động này sẽ được tiếp tục với việc phóng một chùm tia thứ
hai quay theo chiều ngược lại. Vài tuần nữa, những cú va chạm proton
đầu tiên sẽ diễn ra với nguồn năng lượng lên đến 450 gigaéletronvolts
(Gev), tức là gần bằng một nửa công suất của máy Fermilab khởi động tại
Chicago (đến nay vẫn là máy gia tốc hạt nhân lớn nhất). Chắc là phải
nhiều tuần hoặc tháng nữa, năng lượng được khởi động trong LHC sẽ phân
ra thành nhiều cấp độ không đồng đều để lên đến mức 7 téraélectronvolts
(Tev), tức là cao hơn công suất của Fermilab 7 lần. </font></font></p>
<p align="justify"><font face="Arial"><font size="2">Quá trình vận hành
LHC sẽ diễn ra nhanh dần. Năng lượng của những hạt proton đầu tiên được
phóng vào ống là 0,45 tera-electron-volts (1 TeV = 1 triệu triệu
electron-volts). Từ nay đến cuối năm, năng lượng này sẽ tăng lên đến 5
TeV để đến năm 2010, khi LHC chạy hết công suất, sẽ đạt được 7 TeV,
nghĩa là mỗi khi 2 proton va vào nhau, chúng sẽ tạo ra 1 năng lượng là
14 TeV. Cụ thể, mỗi 1 sự va chạm sẽ giải phóng năng lượng tương đương
năng lượng do một đàn 14 con muỗi sinh ra, nhưng tập trung vào một
không gian nhỏ hơn 1/1000 tỷ lần so với độ lớn cơ thể 1 con muỗi. Sức
công phá này cao hơn rất nhiều so với sức công phá của các máy gia tốc
hạt nhân trước đây.<br><br><strong>Dự án khổng lồ LHC</strong></font></font></p>
<p align="justify"><font size="2" face="Arial">Dự án LHC do Tổ chức
nghiên cứu hạt nhân châu Âu CERN thực hiện với chi phí 3,76 tỉ ơ-rô, đã
huy động trong hơn một thập kỷ hàng ngàn nhà vậy lý và kỹ sư trên toàn
thế giới. Riêng các cuộc thử nghiệm của CERN phục vụ LHC, đã thu hút
8000 nhà vật lý nguyên tử (tức là 1/2 tổng số chuyên gia lĩnh vực này
của toàn thế giới). Nhiều nước đã đóng góp tài chính cho LHC (Nhật Bản
từ năm 1995, rồi Ấn Độ, Nga, Canada, Trung Quốc, Mỹ...)</font></p>
<p align="justify"><font size="2" face="Arial">Những năm 1980, Mỹ, Nga
và châu Âu đã chạy đua để lắp ráp máy gia tốc hạt nhân mạnh nhất. Năm
1993 người Mỹ đã mở 1 dự án cạnh tranh với LHC, triển khai tại Texas</font></p>
<p align="justify"><font face="Arial"><font size="2">Sở dĩ châu Âu
thành công, là do đã tập hợp được các chuyên gia đầu ngành trên khắp
hành tinh, đã dám làm và biết áp dụng những công nghệ phù hợp (chủ yếu
được phát triển tại Ủy ban Năng lượng hạt nhân Pháp).<br></font></font></p>
<table ="image leftside" width="200" align="left">
<t>
<tr>
<td><a href="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623321_2a.jpg" onclick="return openImageNewsthis,261,400" target="_blank"><font size="2"><img alt="" src="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623321_2a.jpg" width="200" align="left" height="131" border="0"></font></a></td></tr>
<tr>
<td ="image_desc"><font size="2">“Big Bang”: LHC bắt đầu hoạt động <em>(Ảnh: Challenges.fr)</em></font></td></tr></t></table>
<p align="justify"><font face="Arial"><font size="2">Mục tiêu của LHC,
"đó là hiểu được cách hoạt động của vật chất cơ bản nhất" - ông Daniel
Denegri - một chuyên gia vật lý phụ trách thử nghiệm CMS (một trong bốn
bộ dò hạt được gắn xung quanh đường ống) nói.<br><br>Bộ dò CMS là một
máy công nghệ cao nặng 12500 tấn, được 1800 nhà vật lý của 32 nước cộng
tác để thiết kế và lắp đặt. Bộ dò này có vô khối lớp với công nghệ cực
kỳ tiên tiến. Mỗi lớp được thiết kế để đảm nhận 1 nhiệm vụ đặc biệt, và
khi các lớp này cùng hoạt động, chúng sẽ cho phép CMS xác định và đo
thật chính xác năng lượng của tất cả các hạt sinh ra trong các cú sốc
proton - proton của LHC. <br><br>Các lớp của bộ dò CMS được lắp ráp
theo hình xilanh đồng tâm xung quanh 1 điểm va chạm. Trung tâm của CMS
có khối nam châm siêu dẫn lớn nhất với từ trường mạnh nhất và năng
lượng tích luỹ trong khối này là lớn nhất cho đến nay. Khối nam châm có
đường kính 6m, dài 13m, có từ trường 4 Tesla, tức là năng lượng 2,5
Giga Joules, đủ làm chảy 18 tấn vàng. CMS có tổng số 15 triệu điểm tiếp
xúc điện tử, được điều khiển bởi những máy tính siêu mạnh cung cấp
thông tin mà bộ dò truyền cho.<br><br>Các cú sốc proton bên trong LHC
sẽ giải phóng hơi nóng mạnh gấp 100.000 lần hơi nóng của tâm mặt trời
và sẽ cho phép dò tìm ra hạt Higgs, một loại hạt bí ẩn tạo khối lượng
cho tất cả các hạt khác theo thuyết "Mô hình chuẩn" (Hạt Higgs còn gọi
là "hạt thánh", mang tên nhà vật lý đưa ra giả thiết về sự tồn tại của
nó cách đây 44 năm).<br><br>Năng lượng cực mạnh được sử dụng cũng sẽ
cho phép tái tạo trong vòng một phần giây tình trạng vũ trụ trong một
phần trăm ngàn giây đầu tiên sau vụ nổ Big Bang cách đây 13,7 tỉ năm.
Các vụ nổ cũng có thể tạo ra những hố đen nhỏ mà các chuyên gia vật lý
của Tổ chức nghiên cứu hạt nhân châu Âu đảm bảo là không gây nguy hiểm
gì, bởi vì chúng chỉ xuất hiện chớp nhoáng. Một vài nhà khoa học lo
lắng rằng những hố đen đó sẽ hấp thụ tất cả vật chất xung quanh chúng,
gây ra ngày tận thế. </font></font></p>
<p align="justify"><strong></strong></p>
<p align="justify"><strong>Dưới đây là một số hình ảnh giới thiệu máy gia tốc hạt lớn nhất thế giới Large Hadron Collider (LHC)</strong></p>
<p>
<table width="200" align="center" border="1" cellpadding="1" cellspacing="1">
<t>
<tr>
<td>
<table ="image center" width="200" align="center">
<t>
<tr>
<td><a href="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623293_image001_CMS.jpg" onclick="return openImageNewsthis,300,400" target="_blank"><img alt="" src="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623293_image001_CMS.jpg" width="200" align="middle" height="150" border="0"></a></td></tr>
<tr>
<td ="image_desc">
<div align="justify">Một trong những điều mà các nhà vật lý mong đợi sẽ
phát hiện ra đó là hiện tượng có tên gọi là “Higgs boson,”một phân tử
theo lý thuyết có thể lý giải cách thức hình thành vật chất. Peter
Higgs, người trên ảnh, đã đưa ra lý thuyết này vào năm 1964. </div></td></tr></t></table></td>
<td>
<table ="image center" width="200" align="center">
<t>
<tr>
<td><a href="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623295_image002_CMS.jpg" onclick="return openImageNewsthis,300,400" target="_blank"><img alt="" src="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623295_image002_CMS.jpg" width="200" align="middle" height="150" border="0"></a></td></tr>
<tr>
<td ="image_desc">
<div align="justify">Máy gia tốc hạt Large Hadron Collider (LHC) lớn
nhất thế giới, được chôn ngầm dưới lòng đất gần Geneva, Thụy Sĩ, có chu
vi rộng 27 km. Các hạt sẽ được tạo một gia tốc lên tới 99.9999991% tốc
độ ánh sáng nhờ một máy gia tốc hạt.</div></td></tr></t></table></td></tr>
<tr>
<td>
<table ="image center" width="200" align="center">
<t>
<tr>
<td><a href="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623297_image003_CMS.jpg" onclick="return openImageNewsthis,300,400" target="_blank"><img alt="" src="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623297_image003_CMS.jpg" width="200" align="middle" height="150" border="0"></a></td></tr>
<tr>
<td ="image_desc">Các nam châm khổng lồ đẩy proton qua một ống được làm lạnh xuống tới nhiệt độ -271<sup>0</sup>C..</td></tr></t></table></td>
<td>
<table ="image center" width="150" align="center">
<t>
<tr>
<td><a href="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623299_image004_CMS.jpg" onclick="return openImageNewsthis,400,300" target="_blank"><img alt="" src="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623299_image004_CMS.jpg" width="150" align="middle" height="200" border="0"></a></td></tr>
<tr>
<td ="image_desc">Peter Higgs cho biết rằng ông có thể đã may mắn khi vẫn theo đuổi thuyết của mình cùng với sự tồn tại của các hạt Higgs.</td></tr></t></table></td></tr>
<tr>
<td>
<table ="image center" width="200" align="center">
<t>
<tr>
<td><a href="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623301_image005_CMS.jpg" onclick="return openImageNewsthis,300,400" target="_blank"><img alt="" src="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623301_image005_CMS.jpg" width="200" align="middle" height="150" border="0"></a></td></tr>
<tr>
<td ="image_desc">Vì kích thước của LHC rất lớn, nên nó có thể tạo
ra các mức năng lượng mà từ trước đến nay chúng ta chưa từng thấy trong
một thí nghiệm tại phòng “lab”. Tại đây, một trong những thiết bị cảm
biến khổng lồ đã được hạ thấp xuống đưa vào trong phòng thí nghiệm Vật
lý Hạt Châu Âu (CERN).</td></tr></t></table></td>
<td>
<table ="image center" width="200" align="center">
<t>
<tr>
<td><a href="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623303_image006_CMS.jpg" onclick="return openImageNewsthis,300,400" target="_blank"><img alt="" src="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623303_image006_CMS.jpg" width="200" align="middle" height="150" border="0"></a></td></tr>
<tr>
<td ="image_desc">Hàng nghìn nhà nghiên cứu từ khắp nơi trên thế
giới đã tham gia thiết kế thí nghiệm thực hiện dự án LHC và trong công
cuộc thiết kế LHC. Trong dự án này, khoảng 9,2 tỉ USD đầu tư đến từ các
nguồn ở châu Âu.</td></tr></t></table></td></tr>
<tr>
<td>
<table ="image center" width="200" align="center">
<t>
<tr>
<td><a href="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623305_image007_CMS.jpg" onclick="return openImageNewsthis,300,400" target="_blank"><img alt="" src="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623305_image007_CMS.jpg" width="200" align="middle" height="150" border="0"></a></td></tr>
<tr>
<td ="image_desc">Những máy dò loại này được thiết kế để thu lại
dấu tích của những hạt có kích thước vô cùng nhỏ bé. Dữ liệu thu lại sẽ
được phân tích với sự giúp đỡ của khoảng 60.000 máy tính đặt trên toàn
thế giới.</td></tr></t></table></td>
<td>
<table ="image center" width="200" align="center">
<t>
<tr>
<td><a href="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623307_image008_CMS.jpg" onclick="return openImageNewsthis,300,400" target="_blank"><img alt="" src="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623307_image008_CMS.jpg" width="200" align="middle" height="150" border="0"></a></td></tr>
<tr>
<td ="image_desc">Rất nhiều nhà vật lý đang hi vọng rằng dự án LHC
sẽ cung cấp được chứng cứ xác thực của thuyết string(string theory -
thuyết phần tử dạng sợi), một giả thuyết có thể dung hòa giữa Thuyết
Tương đối tổng quát và Cơ học lượng tử. </td></tr></t></table></td></tr>
<tr>
<td>
<table ="image center" width="200" align="center">
<t>
<tr>
<td><a href="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623309_image009_CMS.jpg" onclick="return openImageNewsthis,300,400" target="_blank"><img alt="" src="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623309_image009_CMS.jpg" width="200" align="middle" height="150" border="0"></a></td></tr>
<tr>
<td ="image_desc">Một số nhà nghiên cứu e sợ rằng LHC có thể sẽ
tạo ra một hố đen siêu nhỏ có khả năng nuốt Trái Đất vào bên trong. Tuy
nhiên, phòng thí nghiệm Vật lý hạt CERN vẫn khẳng định rằng LHC rất an
toàn.</td></tr></t></table></td>
<td>
<table ="image center" width="200" align="center">
<t>
<tr>
<td><a href="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623311_image010_CMS.jpg" onclick="return openImageNewsthis,300,400" target="_blank"><img alt="" src="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623311_image010_CMS.jpg" width="200" align="middle" height="150" border="0"></a></td></tr>
<tr>
<td ="image_desc">Với những mức năng lượng tạo ra được trong các
thí nghiệm, các nhà khoa học tự tin rằng họ sẽ phát hiện ra được một
điều gì đó, dù cho đó có phải là các hạt Higgs hay không.</td></tr></t></table></td></tr>
<tr>
<td>
<table ="image center" width="200" align="center">
<t>
<tr>
<td><a href="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623313_image011_CMS.jpg" onclick="return openImageNewsthis,300,400" target="_blank"><img style="width: 211px; height: 151px;" alt="" src="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623313_image011_CMS.jpg" width="200" align="middle" height="150" border="0"></a></td></tr>
<tr>
<td ="image_desc">Phác họa về sự va chạm proton tương tự như hiện tượng xảy ra bên trong máy gia tốc hạt LHC.</td></tr></t></table></td>
<td>
<table ="image center" fck_template="imagecontener" width="200" align="right" cellpadding="3" cellspacing="0">
<t>
<tr>
<td><a href="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623315_image012_CMS.jpg" onclick="return openImageNewsthis,300,400" target="_blank"><img src="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/200809/original/images1623315_image012_CMS.jpg" width="200" height="150" border="0"></a></td></tr>
<tr>
<td ="image_desc" align="middle">Một khi sự va chạm xảy ra, các bộ
cảm biến sẽ thu lại kết quả- và các nhà khoa học sẽ nghiên cứu những dữ
liệu kết quả đó và sẽ làm cho các kết quả này trở nên có ý nghĩa.</td></tr></t></table></td></tr></t></table></p>
<div><strong> </strong></div>
<div>
<table style="width: 429px; height: 466px;" ="" align="center" border="0" cellpadding="5" cellspacing="0">
<t>
<tr>
<td style=": rgb(51, 102, 204); font-family: Verdana,Arial; color: rgb(255, 255, 255); font-size: 11px; font-weight: bold; text-decoration: none;">
<p align="center"><b>Máy gia tốc hạt mạnh nhất thế giới</b></p></td></tr>
<tr>
<td style="border: 1px solid rgb(51, 102, 204); : rgb(238, 238, 238); font-variant: normal; font-family: Verdana,Arial; color: rgb(51, 51, 51); font-size: 11px; font-weight: normal; text-decoration: none;">
<p align="justify">Large Hadron Collider (LHC), máy gia tốc hạt mạnh
nhất thế giới, có chu vi tới 27km, được chôn sâu 100m dưới lòng đất tại
khu vực biên giới Pháp- Thụy Sĩ. </p>
<p align="justify">Việc khởi động LHC cũng gặp phải sự phản đối mạnh vì
một số nhà khoa học cho rằng cỗ máy sẽ tạo ra các “lỗ đen mini" có thể
nuốt chửng cả Trái đất. Một số người khác e ngại nó sẽ tạo ra các vật
chất lạ (chỉ tồn tại trên lý thuyết), biến cả hành tinh thành một khối
vật chất lạ, nóng bỏng. Nhà vật lý nổi tiếng người Anh, Martin Rees,
ước tính khả năng LHC gây ra thảm họa toàn cầu là rất nhỏ (xác suất là
1/50.000.000 ). </p>
<p align="justify">Tuy nhiên, giới khoa học ủng hộ sự ra đời của LHC và
khẳng định sẽ chẳng có ngày tận thế nào cả, dù LHC có thật sự tạo ra
được các lỗ đen mini, vì lỗ đen mini sẽ bốc hơi chỉ trong vài phần
triệu giây theo lý thuyết của bác học người Anh Stephen Hawking. </p>
<p align="justify">Khi hoạt động, LHC bắn phá các tia hạt proton với
nhau, với mức năng lượng cao chưa từng thấy. Giáo sư Giddings cho biết,
trên thực tế, từ hàng tỉ năm qua các tia vũ trụ có năng lượng cao cũng
bắn phá bầu khí quyển Trái đất, tạo ra các va chạm tương tự như thí
nghiệm trong LHC nhưng tới nay Trái đất vẫn an toàn. </p>
<p align="justify">Giới khoa học toàn cầu hi vọng khi bắn phá các hạt
cơ bản, LHC sẽ tạo ra được vật chất tối vô hình, loại vật chất không
thể nhìn thấy, chiếm tới 96% trọng lượng của vũ trụ. Cho tới nay, vật
lý hiện đại vẫn chưa thể giải thích nổi vật chất tối là gì. CERN cũng
tin rằng LHC sẽ "tóm" được hạt Higgs, loại hạt tạo ra khối lượng cho
vật chất. Tổng trị giá của dự án này lên tới 5,8 tỷ USD. <br><br></p></td></tr></t></table></div><strong></strong>
</td></tr></t></table><p></p>
<p></p>
<p></p>
<p></p>
<p></p>